7.1 Компания құру
Түркияның Тікелей шетелдік инвестициялар туралы заңы (FDI Law) шетелдік және отандық инвесторларға тең құқық беру қағидатына негізделген. Осыған сәйкес, халықаралық инвесторлар жергілікті инвесторлармен бірдей құқықтар мен міндеттерге ие.
Компания құру және үлестерді (акцияларды) беру шарттары жергілікті инвесторларға қолданылатын талаптармен толықтай бірдей. Осыған байланысты халықаралық инвесторлар Түркияның Сауда кодексінде (TCC) көзделген компаниялардың барлық түрін құра алады.
Түркияның Сауда кодексі халықаралық стандарттарға сәйкес келетін корпоративтік басқару жүйесін ұсынады, жеке инвестициялар мен жария орналастыруларды қолдайды, басқару үдерістерінің ашықтығын қамтамасыз етеді және Түркияның іскерлік ортасын Еуропалық Одақтың заңнамасы мен ЕО-ға мүшелікке қосылу үдерісіне сәйкестендіреді.
Инвестициялық ахуалды жақсарту жөніндегі реформалар аясында Түркия компания құру рәсімдеріндегі бюрократиялық кедергілерді барынша азайтып, шығындар мен рәсімдерді едәуір жеңілдетті. Нәтижесінде компанияларды тіркеу «бір терезе» қағидаты бойынша жұмыс істейтін Сауда палаталары жанындағы Сауда тізілімі дирекциялары арқылы жүзеге асырылады және көп жағдайда сол күні аяқталады.
7.2 Түркияның Сауда кодексіне (TCC) сәйкес компания түрлері және баламалы құрылымдар
Түркияның Сауда кодексіне сәйкес компаниялар келесі корпоративтік және корпоративтік емес нысандарда құрылуы мүмкін:
7.2.1 7.2.1 Корпоративтік құрылымдар
- Акционерлік қоғам (A.Ş.)
- Жауапкершілігі шектеулі серіктестік (Ltd. Şti.)
Ескерту: Акционерлік қоғам мен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің кейбір қаржылық талаптары (мысалы, ең төменгі жарғылық капитал мөлшері) және басқару органдары әртүрлі болғанымен, оларды тіркеу рәсімі бірдей.
7.2.2 7.2.2 Корпоративтік емес құрылымдар
- Толық серіктестік
- Коммандиттік серіктестік
- Акциялар бойынша коммандиттік серіктестік
Компанияларды осы бес түрлі құқықтық нысанда құруға болады. Дегенмен, халықаралық тәжірибеде де, Түркияда да ең кең таралған ұйымдық-құқықтық нысандар Акционерлік қоғам (A.Ş.) мен Жауапкершілігі шектеулі серіктестік (Ltd. Şti.) болып табылады.
7.3 Салықтар
Түркия ЭЫДҰ (OECD) мүшесі ретінде халықаралық стандарттарға сәйкес келетін ашық, объективті және бәсекеге қабілетті салық жүйесіне ие. Түркияның салық заңнамасы негізінен үш негізгі санатқа бөлінеді:
7.3.1 Табысқа салынатын салықтар
• Корпоративтік табыс салығы: Түркияда коммерциялық қызметтен алынатын пайдаға қолданылатын стандартты корпоративтік табыс салығының мөлшерлемесі 25% құрайды. Ішкі өндірісті және шетел валютасының түсімін қолдау мақсатында экспорттаушы компаниялардың экспорттан түскен табысына 5 пайыздық тармаққа төмендетілген мөлшерлеме қолданылады. Қаржы ұйымдары мен банктер үшін бұл мөлшерлеме 30% құрайды.
Жеке табыс салығы: Жеке тұлғалардың табысына 15%-дан 40%-ға дейінгі прогрессивті мөлшерлемелер қолданылады. Қызметкерлерді қолдау мақсатында ең төменгі жалақы мөлшеріне дейінгі еңбекақы жеке табыс салығынан және мемлекеттік баждан толық босатылады.
7.3.2 Тұтынуға салынатын салықтар
- Қосылған құн салығы (ҚҚС): Тауарлар мен қызметтерге олардың түріне және саласына қарай 1%, 10% және 20% мөлшерлемелерімен ҚҚС салынады.
- Арнайы тұтыну салығы (SCT): ҚҚС-тан айырмашылығы, бұл салық жанармай және мұнай өнімдері, автокөліктер, темекі және алкоголь өнімдері, сондай-ақ сән-салтанат тауарлары сияқты белгілі бір өнім топтарына бір рет қана салынады.
- Мемлекеттік баж (Stamp Duty): Келісімшарттар, банктік кепілдіктер және қаржылық құжаттар сияқты ресми құжаттарға белгіленген тіркелген сома немесе құжат құнына байланысты 0,189%-дан 0,948%-ға дейінгі мөлшерлеме бойынша алынады.
- Банк және сақтандыру операциялары салығы (BITT): Банк және сақтандыру операцияларынан туындайтын мәмілелер бойынша ҚҚС орнына әдетте 10%-дан 15%-ға дейінгі мөлшерлемемен операциялық салық алынады.
7.3.3 Мүлікке салынатын салықтар
- Мүлік салығы: Түркия аумағындағы ғимараттар, тұрғын үйлер және жер учаскелері үшін жыл сайын жылжымайтын мүлік түріне қарай 0,1%-дан 0,6%-ға дейінгі мөлшерлемемен төленеді.
- Көлік құралдары салығы (MVT): Көлік құралдарының жасы, қозғалтқыш көлемі және құны негізінде белгіленетін тіркелген мөлшерде жыл сайын алынады.
- Мұрагерлік және сыйға тарту салығы: Мұрагерлік және сыйға тарту арқылы алынған мүлікке 1%-дан 30%-ға дейінгі мөлшерлемелер бойынша салық салынады.
Source https://www.invest.gov.tr
